ฟื้นฟูผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง (Stroke) ในระยะพักฟื้น

         โรคหลอดเลือดสมอง  หรือ Stroke  คือ ภาวะที่ทำให้เซลล์สมองถูกทำลาย ซึ่งมีสาเหตุมาจากหลอดเลือดสมองตีบ อุดตัน หรือแตก ทำให้ขัดขวางการลำเลียงเลือดซึ่งนำออกซิเจนและสารอาหารไปเลี้ยงเซลล์สมอง ส่งผลให้สมองสูญเสียการทำหน้าที่จนเกิดอาการของอัมพฤกษ์ อัมพาต หรือร้ายแรงถึงขั้นเสียชีวิตได้

 

สาเหตุของโรคหลอดเลือดสมอง (Stroke)

1. ความดันโลหิตสูงเกินค่ามาตรฐาน 

2.โรคเบาหวาน สำหรับผู้ป่วยเบาหวานควรควบคุมระดับน้ำตาล เพื่อลดความเสี่ยงในการเกิดโรคหลอดเลือดในร่างกาย

3.คอเลสเตอรอลในเลือดสูง 

4.โรคอ้วน 

5.การขาดการออกกำลังกายเป็นเวลานาน

6.การสูบบุหรี่จัดและการดื่มสุราเป็นประจำ 

7.การใช้สารเสพติด

8.การหยุดหายใจขณะนอนหลับตอนกลางคืน 

9.โรคหัวใจ

10.กรรมพันธุ์

 

การบำบัดฟื้นฟูผู้ป่วย Stroke

  • ปัญหาแขนและขาอ่อนแรง
    ควรทำกายภาพบำบัด เพื่อให้กล้ามเนื้อฟื้นตัวมากขึ้น โดยการจัดท่านอน การบริหารข้อ ฝึกนั่ง ยืน เดิน และขึ้นลงบันได และฝึกการเคลื่อนไหวของมือและแขน เป็นต้น
  • ปัญหาด้านการกลืน
    ในระยะแรกผู้ป่วยที่ยังดูดกลืนอาหารไม่ได้ ควรใช้สายยางให้อาหารก่อน หลังจากอาการทั่วไปดีขึ้น ควรฝึกกล้ามเนื้อที่ใช้ในการรับประทานอาหาร และฝึกกลืนเอง
  • ปัญหาการสื่อสาร
    เนื่องจากรอยโรคในสมองซีกซ้าย ควบคุมด้านการพูดการใช้และการรับรู้ภาษา ดังนั้นผู้ป่วยอัมพาตซีกขวาอาจมีปัญหาในการสื่อสารไม่เข้าใจสิ่งที่ได้ฟัง พูดไม่ได้ ใช้คำผิด ผู้ป่วยควรได้รับการฝึกเพื่อให้สื่อสารได้มากที่สุด
  • ปัญหากล้ามเนื้อเกร็ง
    ผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง จะมีอาการเกร็งมากน้อยขึ้นกับพยาธิสภาพของสมอง บางครั้งอาการเกร็งอาจเป็นอุปสรรคในการบำบัดฟื้นฟู และทำให้ข้อต่าง ๆ ยึดติดได้ แนวทางการรักษามีหลายวิธี ขึ้นอยู่กับความรุนแรงของอาการ เช่น การกำจัดสิ่งกระตุ้นอาการเกร็ง การออกกำลังเคลื่อนไหวข้อ การใช้เครื่องมือทางกายภาพบำบัด เป็นต้น

** ปัญหาต่างๆ ควรได้รับการดูแลรักษาฟื้นฟูโดยอาศัยความร่วมมือของแพทย์เวชศาสตร์ฟื้นฟู นักกายภาพบำบัด ทีมผู้รักษา ผู้ป่วย ญาติ และผู้ดูแล เพื่อให้ผู้ป่วยสามารถฟื้นฟูได้เต็มที่ ตามความสามารถของผู้ป่วยแต่ละคน

การรักษาป้องกันผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองในระยะยาว

  • ควบคุมภาวะความเสี่ยง เช่น โรคเบาหวาน ความดันโลหิตสูง และไขมันในเลือดสูง เป็นต้น
  • รับประทานยา และพบแพทย์สม่ำเสมอ
  • ออกกำลังกาย ควบคุมน้ำหนัก หมั่นทำกายภาพบำบัด
  • รับประทานอาหารที่มีประโยชน์
  • ไม่สูบบุหรี่ ไม่ดื่มสุรา
  • กายภาพบำบัด หากผู้ป่วยยังคงมีอาการทุพพลภาพ

               ในกรณีผู้ป่วยที่ทำการรักษาอยู่ในช่วงฟื้นฟูร่างกายในส่วนของการเดิน อาจจะใช้อุปกรณ์เสริมหรืออุปกรณ์ช่วยพยุงเดิน เพื่อให้การฝึกกายภาพบำบัดเป็นไปอย่างง่ายขึ้น

             ตัวอย่างอุปกรณ์ช่วยเดินที่สามารถช่วยให้ผู้ป่วยที่ต้องการฟื้นฟูการเดิน ฝึกเดินได้ด้วยตัวเอง รวมทั้งสามารถผ่อนแรงในการพยุงผู้ป่วยของผู้ดูแลได้

 

    

นอกจากนี้หากผู้ป่วยอยู่ในสภาวะติดเตียงแล้ว  การพลิกตัวของผู้ป่วยทุกระยะ ก็เป็นสิ่งที่สำคัญ เพื่อป้องกันแผลกดทับที่อาจเกิดขึ้นภายหลังได้