แนวทางตรวจสุขภาพในกลุ่มผู้สูงอายุ

     "ผู้สูงอายุ" เป็นวัยที่มีการเปลี่ยนแปลงของระบบอวัยวะต่าง ๆ ที่อาจก่อให้เกิดโรคภัยไข้เจ็บได้มากกว่าวัยอื่น ๆ ดังนั้นการตรวจสุขภาพประจำปีจึงเป็นสิ่งที่จำเป็นอย่างยิ่งที่ผู้สูงอายุและผู้ดูแลควรเรียนรู้และปฏิบัติ เพื่อเป็นการป้องกันโรคภัยที่อาจเกิดขึ้นได้


การซักประวัติในผู้สูงอายุ
     • การซักประวัติโดยทั่วไป เพื่อให้เห็นภาพรวมของสุขภาพ ได้แก่ การนอน การกินอาหาร สุขอนามัย การดื่มสุรา การสูบบุหรี่ การทานยา โรคประจำตัว ประวัติโรคในครอบครัว รวมถึงปัญหาสุขภาพอื่น ๆ เช่น การมองเห็น การได้ยิน การกลั้นอุจจาระ-ปัสสาวะ สภาพจิตใจ อุบัติเหตุต่าง ๆ ที่เคยเกิดขึ้น การประเมินการช่วยเหลือตนเองในชีวิตประจำวัน
     • ประเมินภาวะโภชนาการ โดยใช้เครื่องมือ Mini nutritional assessment ในการประเมินเบื้องต้น โดยสามารถประเมินเองได้แม้ไม่ใช่บุคลากรทางการแพทย์ เพื่อเป็นการประเมินความเสี่ยงและป้องกันภาวะทุพโภชนาการได้ทันท่วงที
     • ประเมินความเสี่ยงของโรคหัวใจและหลอดเลือด โดยใช้เครื่องมือ Thai CV risk score แนะนำให้ใช้ในคนไทยอายุ 35-70 ปี ที่ไม่มีโรคหัวใจและหลอดเลือดแต่เดิม เพื่อประเมินความเสี่ยงต่อการเสียชีวิตหรือเจ็บป่วยจากโรคเส้นเลือดหัวใจตีบตันและเส้นเลือดสมองตีบตันในอีก 10 ปีข้างหน้า
     • ประเมินความเสี่ยงโรคกระดูกพรุน โดยใช้เครื่องมือ Osteoporosis self-assessment tool for Asians index จากสูตร (น้ำหนักตัว [kg] - อายุ [y]) x 0.2
     • ประเมินสมรรถภาพสมอง โดยใช้เครื่องมือ Modified IQCODE
     • ประเมินภาวะซึมเศร้า โดยใช้เครื่องมือคัดกรองเบื้องต้น Two-question screening test for depression disorders
     • ประเมินผู้ดื่มสุรา โดยใช้เครื่องมือ Alcohol use disorders identification test
     • ประเมินระดับการติดสารนิโคตินในบุหรี่ โดยใช้เครื่องมือ Fagerstrom test for nicotine dependence
     • ประเมินการติดสารเสพติด โดยใช้เครื่องมือแบบประเมิน V2
     • ประเมินความสามารถในการทำกิจวัตรประจำวันพื้นฐาน โดยใช้เครื่องมือ Barthel ADL index

การตรวจร่างกายในผู้สูงอายุ
     • การวัดน้ำหนัก ส่วนสูง ความยาวแขน คำนวณ BMI
     • การวัดค่าสัญญาณชีพ ได้แก่ อัตราการหายใจ อัตราชีพจร ความดันโลหิต อุณหภูมิร่างกาย
     • การตรวจการได้ยินเบื้องต้นโดย Finger rub test
     • การตรวจตาเบื้องต้นโดย Snellen eye chart และควรได้รับการตรวจตาละเอียดโดยจักษุแพทย์ ในผู้สูงอายุที่มีอายุตั้งแต่ 60-64 ปี ทุก 2-4 ปี และอายุ 65 ปีขึ้นไป ทุก 1-2 ปี
     • การตรวจสุขภาพช่องปากโดยทันตแพทย์

การตรวจทางห้องปฏิบัติการ
     • ตรวจปัสสาวะปีละ 1 ครั้ง
     • ตรวจความสมบูรณ์ของเม็ดเลือด เพื่อคัดกรองโรคโลหิตจาง
     • ตรวจระดับไขมันในเลือด เพื่อประเมินความเสี่ยงต่อการเกิดโรคหัวใจและหลอดเลือด
     • ตรวจระดับน้ำตาลในขณะอดอาหาร เพื่อคัดกรองโรคเบาหวาน
     • ตรวจค่า Creatinine ในเลือด เพื่อคัดกรองโรคไตเรื้อรัง
     • ตรวจคัดกรองมะเร็ง ได้แก่ มะเร็งเต้านม มะเร็งปากมดลูก มะเร็งลำไส้ใหญ่และลำไส้ตรง




ที่มา :

[1] แนวทางการตรวจสุขภาพที่จำเป็นและเหมาะสมสำหรับประชาชน 2559 โดยกระทรวงสาธารณสุข
[2] https://www.google.co.th/url?sa=i&url=https%3A%2F%2Fwww.bloggang.com%2Fm%2Fviewdiary.php%3Fid%3Dgreencraft%26group%3D9%26month%3D06-2016%26date%3D17&psig=AOvVaw1OrNZwSyBdigW1Xq-aJ0Yy&ust=1606549015218000&source=images&cd=vfe&ved=0CA0QjhxqFwoTCIDu99-bou0CFQAAAAAdAAAAABAi