ผู้สูงอายุเบื่ออาหาร ทำอย่างไรดี?

ผู้สูงอายุเบื่ออาหาร

   บ่อยครั้งที่เรามักพบว่าคุณปู่ คุณย่า คุณตา คุณยาย ทานอาหารได้น้อยลง ทั้ง ๆ ที่เมื่อก่อนท่านทานอาหารได้ครบทั้ง 3 มื้อ ทานทั้งขนมและผลไม้ได้อย่างเอร็ดอร่อยจนหมด จนบางท่านอาจจะกังวลว่าถ้าทานมากเกินไปอาจจะเกิดอาการท้องอืด ท้องเฟ้อ หรือถ้าทานของหวานเยอะอาจจะเป็นเบาหวานได้ จึงต้องคอยเตือนให้ท่านทานอย่างเหมาะสม แต่อยู่ดี ๆ ผู้สูงอายุกลับทานอาหารได้น้อยลง ทานอาหารได้ 2-3 คำ ก็มักจะบ่นว่าอิ่ม ของโปรดต่าง ๆ เช่น ของหวานหรือผลไม้ที่เคยชอบก็กลับไม่อยากทาน พฤติกรรมเปลี่ยนไปอย่างเห็นได้ชัด ทำให้น้ำหนักลดลงและร่างกายซูบผอม ซึ่งส่งผลเสียต่อสุขภาพโดยตรง ลูกหลานหรือผู้ดูแลจึงพยายามคิดเมนูอาหาร หาของกินต่าง ๆ มาให้เลือกมากมายแต่ก็กลับไม่ได้ผล หลาย ๆ คนจึงมักเกิดคำถามตามมาว่าทำไมผู้สูงอายุมักเบื่ออาหาร? แล้วจะแก้ปัญหาการเบื่ออาหารนี้อย่างไรดี? วันนี้เรามาหาคำตอบกัน

สาเหตุของการเบื่ออาหารเกิดจากอะไร?

การเบื่ออาหารของผู้สูงอายุมักมีหลายสาเหตุ สาเหตุที่สำคัญคือ
   1. ปัญหาทางด้านร่างกาย
     • การรับรสและกลิ่น
       กลิ่นและรสชาติเป็นปัจจัยสำคัญในการทำให้การรับประทานอาหารนั้นเอร็ดอร่อย เมื่อผู้สูงอายุมีอายุมากขึ้นร่างกายจะเสื่อมไปตามวัย ทำให้ต่อมรับรสชาติและการได้กลิ่นนั้นเสื่อมไปด้วยเช่นเดียวกัน ซึ่งการรับรสชาติในผู้สูงอายุจะสูญเสียรสชาติเค็มและหวานเป็นอันดับแรก ดังนั้นเมื่อทานอาหารบางชนิดจึงไม่มีรสชาติที่ตอบสนองต่อความอยากอาหาร ด้วยเหตุนี้จึงทำให้ผู้สูงอายุมีความอยากอาหารที่น้อยลงนั่นเอง

     • สุขภาพฟันไม่แข็งแรง
       เมื่อมีอายุที่มากขึ้นหลายท่านมักจะมีสุขภาพฟันที่ไม่แข็งแรงหรือมีการใส่ฟันปลอม การรับประทานอาหารที่มีความแข็งหรือเป็นเส้นใยก็จะทำให้รับประทานได้ลำบากมากยิ่งขึ้น และเมื่อมีการใส่ฟันปลอมทำให้การบดเคี้ยวอาหารนั้นไม่มีประสิทธิภาพ จึงเป็นสาเหตุหนึ่งที่ทำให้ความอยากอาหารลดน้อยลง

     • ในผู้สูงอายุจะมีการหลั่งของต่อมน้ำย่อยในกระเพาะอาหารที่ลดลงและลำไส้มีการเคลื่อนไหวน้อยลง

     • โรคภัยไข้เจ็บ
       บางท่านอาจเป็นโรคเกี่ยวกับระบบทางเดินอาหาร เช่น โรคระบบทางเดินอาหาร (Gastrointestinal Disease), การติดเชื้อแบบเรื้อรัง (Chronic Infection) เป็นต้น หรือมีโรคประจำตัวก็ทำให้รับประทานอาหารได้น้อยลง

   2. ปัญหาทางด้านจิตใจ
     • ความเครียด
       อีกสาเหตุหนึ่งที่ทำให้ผู้สูงอายุเบื่ออาหารนั้นก็คือความเครียด อาจเกิดได้หลายสาเหตุ เช่น สุขภาพร่างกายที่ไม่แข็งแรงเหมือนเมื่อก่อน การทำกิจกรรมต่าง ๆ ทำได้ช้าลง หรือการอยู่คนเดียวทำให้น้อยใจลูกหลานเนื่องจากได้รับความดูแลเอาใจใส่ที่น้อยลง จึงต้องการความสนใจจากคนในครอบครัวมากขึ้น สาเหตุข้างต้นอาจเป็นปัจจัยหนึ่งที่ทำให้เกิดความเครียดได้ จึงทำให้ความอยากทานอาหารลดน้อยลง

   3. ปัญหาด้านอื่น ๆ
     • ผลข้างเคียงจากยา
       เมื่อมีการทานยาบางชนิดอาจทำให้เกิดการดูดซึมในระบบทางเดินอาหารมีการดูดซึมได้น้อยลง จึงเกิดการเบื่ออาหารและลดปริมาณการรับประทานอาหารในที่สุด

จากสาเหตุข้างต้นที่กล่าวมาทำให้เกิดผลเสียต่าง ๆ มากมาย เช่น
   • ร่างกายขาดสารอาหาร อ่อนล้า เสียสมดุลเกลือแร่ในร่างกาย เป็นสาเหตุทำให้ป่วยได้ง่าย
   • ภูมิคุ้มกันต่ำลง
   • มวลกล้ามเนื้อลดลง ทำให้ร่างกายไม่แข็งแรง

แนวทางการแก้ไขปัญหาผู้สูงอายุเบื่ออาหาร


   • เพิ่มสารอาหารให้ครบ 5 หมู่ เพื่อให้ได้สารอาหารอย่างครบถ้วนและมีการตกแต่งให้น่าทาน
   • ทานอาหารประเภทอ่อน นุ่ม เคี้ยวง่าย เช่น ข้าวต้ม โจ๊ก เนื้อปลา เป็นต้น
   • ให้ผู้สูงอายุได้ทำกิจกรรมเบา ๆ บ้าง เช่น การเดินเล่น รดน้ำต้นไม้ เป็นต้น เพื่อทำให้รู้สึกหิวได้บ้าง พาท่านออกไปทานอาหารข้างนอกเพื่อเปลี่ยนบรรยากาศหรือทานอาหารพร้อมกันทั้งครอบครัว จะทำให้ความสัมพันธ์ดีขึ้น ทำให้ท่านรู้สึกมีความสุข ช่วยเพิ่มการทานอาหารได้มากยิ่งขึ้น
   • ทำอาหารจากสมุนไพรหรือเครื่องเทศที่กระตุ้นความอยากอาหาร เพื่อกระตุ้นการไหลเวียนทำให้ลำไส้ทำงาน เช่น กานพลู ขิง ข่า กระชาย เป็นต้น หรือดื่มเครื่องดื่มสมุนไพร เช่น น้ำมะตูม น้ำขิง เพื่อให้เกิดความสดชื่น ก็จะเกิดความรู้สึกอยากอาหารขึ้น
   • รับประทานอาหารรสเปรี้ยวที่มีวิตามินซี เนื่องจากวิตามินซีในอาหารจะไปกระตุ้นร่างกายให้เกิดการหลั่งน้ำย่อย และรสเปรี้ยวทำให้รู้สึกสดชื่น
   • กรณีที่ผู้สูงอายุมีอาการกล้ามเนื้ออ่อนแรงหรือเดินไม่ไหว อาจมีผลมาจากสภาพร่างกายเสื่อมสภาพตามวัย ดังนั้นผู้ดูแลจำเป็นต้องหาอุปกรณ์มาช่วยทำให้การเดินหรือการใช้ชีวิตประจำวันได้สะดวกสบายมากขึ้น เช่น อุปกรณ์ช่วยพยุงเดิน (Rollator), อุปกรณ์ช่วยฝึกเดิน (Gait Trainer), อุปกรณ์พลิกตัวป้องกันแผลกดทับ (TurnAid), เตียงไฟฟ้าปรับระดับได้ด้วยรีโมท ลดอาการเมื่อยของผู้สูงอายุ เป็นต้น


ที่มา :

[1] shorturl.asia/gStQT
[2] https://dodgepark.com/health/elderly-parents-wont-eat/
[3] https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4772033/
[4] https://wecareonlineclasses.com/appetite-stimulants-for-the-elderly/
[5] https://www.homecareassistancenaples.com/elderly-eating-disorders/