อัลไซเมอร์ภัยเงียบในผู้สูงอายุ

อัลไซเมอร์คืออะไร
   อัลไซเมอร์ (Alzheimer) เป็นภาวะที่ความสามารถทางสติปัญญาลดลง จะเห็นได้ว่าผู้ป่วยที่เป็นโรคนี้มักมีอาการหลงลืม สูญเสียความทรงจำ อารมณ์แปรปรวน ซึ่งเป็นโรคที่มักพบได้ในผู้สูงอายุ

สาเหตุ
   โรคอัลไซเมอร์เกิดจากการเปลี่ยนแปลงภายในสมองทำให้ความสามารถในการทำงานของสมองลดลง ซึ่งเกิดจากหลายสาเหตุ แต่อย่างไรก็ตามยังไม่ทราบสาเหตุที่แน่ชัด จากการศึกษามีรายงานว่าอาจเกิดจากสมองของผู้ป่วยที่เป็นโรคนี้มีการสะสมของโปรตีนบางชนิด หรือสาเหตุอาจเกิดจากโรคภัยไข้เจ็บต่าง ๆ เช่น โรคพาร์กินสัน โรคหลอดเลือดสมอง โรคเนื้องอกสมอง ภาวะโพรงน้ำในสมองขยายตัว เป็นต้น

อาการ
   อาการของการเริ่มเป็นอัลไซเมอร์จะมีสัญญาณเตือน ดังนี้
     1. สูญเสียความทรงจำ ไม่สามารถทำสิ่งที่คุ้นเคยได้ ความสามารถในการเรียนรู้สิ่งใหม่ ๆ ลดลง
     2. สับสนวัน เวลา สถานที่
     3. วางสิ่งของไม่เป็นที่
     4. อารมณ์แปรปรวน ก้าวร้าว พฤติกรรมและบุคลิกภาพเปลี่ยนแปลงไปจากเดิม ตัดสินใจเรื่องต่าง ๆ ได้ไม่ดี
     5. ขาดความสนใจสิ่งรอบตัวหรือสิ่งที่เคยชอบ
     6. พูดซ้ำในเรื่องเก่า ๆ หรือถามซ้ำไปมาในเรื่องที่เพิ่งบอกไป

วิธีการดูแลรักษา
   1. ให้ผู้ป่วยได้มีส่วนร่วมในการดูแลเรื่องกิจวัตรประจำวันของตนเอง โดยมีผู้ดูแลคอยให้ความช่วยเหลือ
   2. ให้ผู้ป่วยออกไปทำกิจกรรมต่าง ๆ อย่างเหมาะสม เช่น การไปวัด ไปงานเลี้ยง ไปสังสรรค์พูดคุย เป็นต้น
   3. จัดสถานที่ดูแลผู้ป่วยให้มีอากาศถ่ายเทสะดวก แสงสว่างเพียงพอและปลอดภัย เพื่อลดการเกิดอุบัติเหตุ
   4. ลูกหลานหรือผู้ดูแลทำความเข้าใจในผู้ป่วยอัลไซเมอร์ เพื่อที่จะดูแลได้อย่างเหมาะสม เพราะผู้ป่วยมักมีอารมณ์หรือพฤติกรรมที่เปลี่ยนแปลงไป ซึ่งผู้ป่วยโรคอัลไซเมอร์ต้องการการดูแลเอาใจใส่เป็นพิเศษ ทางจิตวิทยานั้นการได้รับความรักความเข้าใจและความห่วงใยอยู่สม่ำเสมอจะทำให้ผู้ป่วยดีขึ้น
   5. ให้ผู้ป่วยรับประทานยาให้ตรงเวลาเพราะท่านมีการใช้ยาในการรักษาร่วมด้วย

ดูแลผู้ป่วยอัลไซเมอร์อย่างไรในยุคโควิค-19
   1. งดให้ผู้ป่วยออกนอกบริเวณบ้าน โดยเฉพาะผู้ป่วยที่ไม่สามารถดูแลตัวเองได้ เพื่อลดโอกาสในการรับเชื้อจากภายนอก
   2. ถ้าจำเป็นต้องออกนอกบ้าน ผู้ดูแลควรสวมหน้ากากอนามัยหรือ Face Shield ให้แก่ผู้ป่วย
   3. ลดจำนวนผู้ที่เข้ามาเยี่ยม ผู้ดูแลควรให้เป็นคนเดิม

การป้องกันโรคอัลไซเมอร์
   เนื่องจากยังไม่ทราบสาเหตุที่แน่ชัดของการเกิดโรคอัลไซเมอร์ การป้องกันจึงเป็นการลดปัจจัยเสี่ยงต่าง ๆ ดังนี้
     1. รับประทานอาหารให้ครบ 5 หมู่
     2. ออกกำลังกายสม่ำเสมอ
     3. งดการสูบบุหรี่
     4. ระมัดระวังการเกิดอุบัติเหตุที่อาจกระทบกระเทือนต่อสมอง เช่น การล้ม เป็นต้น
     5. ทำกิจกรรมฝึกสมอง เช่น การคิดเลข เล่นเกมส์ เป็นต้น

   กรณีที่ผู้สูงอายุมีปัญหาด้านความจำ มีอาการหลงลืมหรือป่วยเป็นอัลไซเมอร์ควรมีกิจกรรมเพื่อให้ผู้ป่วยได้ฟื้นฟูความทรงจำ การมีอุปกรณ์ต่าง ๆ เพื่อบริหารสมองก็จะทำให้ผู้ป่วยมีอาการที่ดีขึ้นได้ เช่น จักรยานฟื้นฟูความทรงจำหรือจักรยานเพื่อผู้ป่วยอัลไซเมอร์ (BikeAround)

ที่มา :
[1] shorturl.asia/emgCU
[2] https://www.chula.ac.th/news/41231/
[3] http://www.chulabhornhospital.com/page.php?name=589
[4] https://www.si.mahidol.ac.th/th/healthdetail.asp?aid=753
[5] https://www.ruetir.com/2020/12/16/neurodegeneration-innate-defense-mechanisms-discovered/